They told a story about a man who used to harass people. One day, he threw a rock at the head of a righteous man, and the dervish (the righteous man) had no opportunity to retaliate. So he carried the rock and looked at it, until one day an angry king came upon the man who was harming people and threw him into a well. Then the dervish came to the well and struck the head of that man (who had struck his head in the past) with the rock. The unjust man said: “Who are you, and why did you strike me with this rock?”
He replied: “I am so-and-so (the dervish/the righteous man), and this is the same rock with which you struck my head on that day.”
The unjust man said: “Where have you been all these days?”
He replied: “I was afraid of your influence (your position with the king), but now I see you (thrown) into the well, so I considered this an opportunity and seized it.”
If you see a wicked man fortunate one day,
Safety from him is the choice of the wise.
If you do not have a sharp claw like a beast,
It is better to reduce conflict through argument.
Whoever wrestles with one who has an arm of steel,
Will tire his own weak arm.
Wait until time binds his hand,
And then take revenge on him as you please.
Arabic Translation
حكوا عن شخصٍ كان يضايق الناسِ أنه رجم رأس شخص ٍ صالحٍ بصخرة يوماً، و لم يكن للدرویش (الشخص الصالح) فُرصةٌ للانتقامِ، فكان يحمل الصخرة وينظر إليها، حتى جاء ملكٌ غاضبٌ يوما على الشخص الذي يؤذي الناس، فألقاه في بئرٍ، فجاء الدرویش للبئرِ وضرب رأس ذلك الشخص (الذي ضَرب رأسه في الماضي) بالصخرةِ، فقال الشخص الظالم: من أنتَ، ولماذا ضَربتني بهذه الصخرةِ؟
قال: أنا فلان (الدرويش/الشخص الصالح) وهذه هي الصخرة نفسها التي رجمتَ (أنتَ) بها رأسي في ذلك التأريخ
فقال الشخص الظالم: أين كُنت كل هذه الأيام؟
قال: كنت أخشى جاهك (منزلتكَ عند الملك)، أما الآن فرأيتك (مرمياً ) في البئر، فاعتبرت ذلك فرصة فأغتنمتها
إذا رأيت اللعين مَحظوظاً يوماً
فالسلامة منه هي إختيار العقلاءِ
إذا لم يكن لك مَخلبٌ حادّ كالوحشِ
فبالحجةِ أفضل أن تقلل الخصام
من يُصارع ذا ذراع فولاذية
يُتعبُ ساعده المسكين
انتظر حتى يُقيّد يدهُ الدَهرُ
وعندها أنتقم منه كما يحلو لك
Persian text
مردمآزاری را حکایت کنند که سنگی بر سر صالحی زد. درویش را مجالِ انتقام نبود. سنگ را نگاه همیداشت تا زمانی که مَلِک را بر آن لشکری خشم آمد و در چاه کرد. درویش اندر آمد و سنگ در سرش کوفت. گفتا: تو کیستی و مرا این سنگ چرا زدی؟ گفت: من فلانم و این همان سنگ است که در فلان تاریخ بر سر من زدی. گفت: چندین روزگار کجا بودی؟ گفت: از جاهت اندیشه همیکردم. اکنون که در چاهت دیدم، فرصت غنیمت دانستم
ناسزایی را که بینی بختیار
عاقلان تسلیم کردند اختیار
چون نداری ناخنِ درّنده تیز
با دَدان آن بِه که کم گیری ستیز
هر که با پولاد بازو، پنجه کرد
ساعدِ مسکینِ خود را رنجه کرد
باش تا دستش ببندد روزگار
پس به کامِ دوستان مغزش بر آر1
- این بیت «پس به کامِ دوستان مغزش بر آر» به این معنی
است که وقتی فرصتی پیش میآید، باید حق را از ظالم گرفت و انتقام را از او گرفت. این بیت در حکایتی از گلستان سعدی آمده است که مردی درویش، پس از سالها از مردی که سنگ به سرش زده بود، گذشت میکرد. درویش به مردی که سنگ زده بود، گفت فرصت را غنیمت بشمار و سنگ را بر سر آن مرد فرود آور. ↩︎
